Van basisprincipes tot gevorderde regelgeving — selecteer een module en toets uw kennis aan de hand van 31 praktijkgerichte vragen.
🔷 Basiskennis DBC-systematiek
Fundament van het DBC-systeem
Vraag 1 van 7
Vraag 1 van 7
Wat is het verschil tussen een zorgtraject en een subtraject?
Het zorgtraject is de paraplu: het loopt zolang u de patiënt voor deze zorgvraag behandelt en kan meerdere subtrajecten bevatten. Een subtraject is de af te sluiten en te declareren periode daarbinnen — dat is wat na 42, 90 of 120 dagen sluit en naar de grouper gaat. Dit onderscheid verklaart waarom een terugkerende patiënt zorgtype 21 krijgt en niet opnieuw zorgtype 11.
Vraag 2 van 7
Welke organisatie stelt de beleidsregels voor het DBC-systeem vast?
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) is de toezichthouder die jaarlijks de beleidsregels voor medisch-specialistische zorg vaststelt, inclusief de DBC-systematiek, tarieven en productstructuur.
Vraag 3 van 7
Hoe lang mag een DBC maximaal openstaan?
Een subtraject staat nooit langer dan 120 dagen open — ook niet als er een uitzonderingsregel geldt. Het feitelijke sluitmoment ligt meestal eerder en hangt af van de situatie: klinisch sluit op de 42e dag ná ontslag, niet-klinisch operatief op de 42e dag na de ingreep, en niet-klinisch niet-operatief op de 90e dag na opening bij zorgtype 11 (120e dag bij zorgtype 21). Uw EPD past deze afsluitregels geautomatiseerd toe.
Vraag 4 van 7
Welke diagnoseregistratie bepaalt het af te leiden DBC-zorgproduct?
De grouper leidt het zorgproduct af uit de typerende diagnose die u kiest uit de typeringslijst van uw eigen specialisme (de Elektronische Typeringslijst, ETL), gecombineerd met de geregistreerde zorgactiviteiten. ICD-10 registreert u dáárnaast verplicht per subtraject voor de hoofddiagnose — aan te leveren aan het DIS — maar de Handleiding dbc-systematiek stelt expliciet: "De ICD-10-diagnosecode zelf wordt in de afleiding niet gebruikt." Een specifiekere ICD-10-code levert dus géén hoger tarief op; een preciezere typerende diagnose wél.
Vraag 5 van 7
Wat is een "add-on" zorgproduct in het DBC-systeem?
Add-ons zijn aanvullende declarabele producten die náást het reguliere DBC-zorgproduct worden gedeclareerd. Voorbeelden zijn add-ongeneesmiddelen, ozp-stollingsfactoren en IC-zorg. Bij IC-zorg loopt dat via een apart subtraject met zorgtype 51 of 52, waaruit de grouper de IC-zorgactiviteiten filtert.
Vraag 6 van 7
Wat verstaan we onder "materiële controle" in de context van DBC's?
Materiële controle is de bevoegdheid van zorgverzekeraars om te controleren of gedeclareerde zorg daadwerkelijk is geleverd, medisch noodzakelijk was, en voldoet aan de geldende wet- en regelgeving. Bij bevindingen kan de verzekeraar overgaan tot terugvordering.
Vraag 7 van 7
Welke uitspraak over parallelle DBC's is correct?
Parallelliteit gaat over meerdere zorgtrajecten met overlappende looptijd, en is toegestaan wanneer een patiënt aantoonbaar voor verschillende aandoeningen wordt behandeld — ook binnen hetzelfde specialisme. Het is echter geen vrije keuze: de Diagnose Combinatie Tabel (DCT) legt vast welke zorgtrajecten niet parallel mogen lopen, en uw EPD toetst daarop. De exacte voorwaarden staan in de Regeling medisch-specialistische zorg.
De DBC wordt geopend op de datum van het eerste contact van de specialist met de patiënt — niet op de verwijsdatum. Dit is het moment dat het behandeltraject officieel start en de zorgvraag wordt geregistreerd.
Vraag 2 van 7
Een patiënt wordt voor de tweede keer verwezen naar de cardioloog voor dezelfde hartklachten, 80 dagen na het sluiten van de eerste DBC. Welk trajecttype geldt?
Bepalend is of het zorgtraject nog openstaat — niet het subtraject. Een zorgtraject sluit pas als er gedurende drie keer 120 dagen na het afsluiten van een subtraject geen zorgactiviteiten meer zijn geregistreerd of gepland (of direct bij overlijden). Na 80 dagen loopt het zorgtraject dus nog, en krijgt het nieuwe subtraject zorgtype 21 (vervolgbehandeling). Zorgtype 11 geldt alleen als er voor deze zorgvraag bij dit specialisme nog géén zorgtraject open is.
Vraag 3 van 7
Welk document is verplicht aanwezig bij het openen van een DBC via de eerstelijnszorg?
Een geldige verwijzing van een erkende verwijzer (huisarts, bedrijfsarts, of andere specialist) is verplicht bij opening van een DBC via de eerstelijnszorg. Bij ontbrekende verwijzing kan de verzekeraar de declaratie afwijzen.
Vraag 4 van 7
Wat legt de "zorgvraag" bij DBC-opening vast?
De zorgvraag beschrijft de reden van het contact en de aard van de zorgbehoefte bij aanmelding — de klacht of het probleem, niet de definitieve diagnose. Let op het onderscheid: bij vijf specialismen is zorgvraag daarnaast een formele component van de DBC-typering die meetelt bij het afleiden van het subtraject — consultatieve psychiatrie, kindergeneeskunde/neonatologie, neurologie, radiotherapie en revalidatiegeneeskunde. Bij alle andere specialismen speelt de zorgvraag géén rol in de productafleiding; daar bepalen de typerende diagnose en de zorgactiviteiten het zorgproduct.
Vraag 5 van 7
Een patiënt meldt zich op de SEH na een trauma. Er is geen verwijzing. Kan er toch een DBC worden geopend?
Ja — voor Spoedeisende Hulp (SEH) gelden specifieke uitzonderingen op de verwijsverplichting. Patiënten die zich rechtstreeks op de SEH melden met een acute zorgbehoefte hoeven geen verwijsbrief te overleggen. De NZa-beleidsregel beschrijft de exacte voorwaarden voor SEH-trajecten.
Vraag 6 van 7
Wat is het gevolg van het retroactief openen van een DBC op een eerdere datum dan het werkelijke eerste contact?
Retroactief openen van een DBC is niet toegestaan en vormt een risico bij materiële controle. Bij ontdekking kan de verzekeraar terugvordering instellen en in ernstige gevallen een fraudeonderzoek opstarten. Het EPD voorkomt dit niet altijd automatisch — het is de verantwoordelijkheid van de specialist.
Vraag 7 van 7
Twee specialisten behandelen een patiënt gelijktijdig: een internist voor diabetes en een cardioloog voor hartfalen. Hoeveel DBC's mogen er openstaan?
In dit geval mogen twee parallelle DBC's openstaan: één bij de internist voor diabetes (aparte aandoening) en één bij de cardioloog voor hartfalen. Elke DBC heeft een eigen diagnose, behandelaar en trajectverloop. Dit is een legitieme parallelle situatie conform de NZa-regels.
Op welke datum wordt een laboratoriumonderzoek geregistreerd: de uitvoerdatum of de datum dat de uitslag wordt besproken?
Zorgactiviteiten worden geregistreerd op de uitvoerdatum — de dag dat de verrichting daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Dit geldt voor alle verrichtingen, ongeacht wanneer de resultaten worden besproken of vastgelegd in het dossier.
Vraag 2 van 7
Is een telefonisch consult door de specialist met de patiënt declarabel als zorgactiviteit?
Ja — telefonische consulten zijn declarabel en hebben een eigen NZa-zorgactiviteitcode. Hetzelfde geldt voor e-consulten. Juist hier zit een risico: een polikliniekafspraak of operatie genereert de zorgactiviteit automatisch uit de agenda of het OK-sjabloon, maar een telefonisch consult tussendoor heeft geen bronrecord. Het valt alleen mee te tellen als het als contact is vastgelegd.
Vraag 3 van 7
U wordt in consult gevraagd bij een klinisch opgenomen patiënt van een ander specialisme. Wat gebeurt er registratietechnisch?
Bij een intercollegiaal consult opent u een eigen zorgtraject met zorgtype 13. Voorwaarde is dat er minimaal één verblijfsactiviteit is geregistreerd — een verpleegdag, IC-dag, klinische zorgdag in de thuissituatie, verblijfsdag ggz op een PAAZ of PUK, of dagverpleging bij een klinisch opgenomen patiënt. De zorg beperkt zich tot de periode van verblijf: het subtraject sluit zodra die bij de aanvrager eindigt, en uiterlijk op de 120e dag. Zo'n traject kent geen vervolgbehandeling en bevat altijd precies één subtraject.
Vraag 4 van 7
Hoe vaak worden de NZa-zorgactiviteitcodes geactualiseerd?
De NZa actualiseert de prestatiebeschrijvingen en zorgactiviteitcodes jaarlijks per 1 januari. Codes kunnen worden toegevoegd, gewijzigd of vervallen. Gebruik van verouderde codes leidt tot validatiefouten en declaratieproblemen.
Vraag 5 van 7
Een patiënt krijgt tijdens opname een duur oncologisch geneesmiddel toegediend dat als add-ongeneesmiddel is aangewezen. Hoe wordt dit gedeclareerd?
Add-ongeneesmiddelen worden apart gedeclareerd, naast het DBC-zorgproduct. Ze vallen buiten het reguliere DBC-tarief zodat de hoge kosten niet onevenredig op het zorgproducttarief drukken. Welke middelen zijn aangewezen legt de NZa vast; de Handleiding dbc-systematiek behandelt add-ongeneesmiddelen samen met ozp-stollingsfactoren.
Vraag 6 van 7
Wat is het risico van structurele onderregistratie van zorgactiviteiten?
Onderregistratie leidt direct tot een lager zorgproduct en tarief. De DBC-productclassificatie is afhankelijk van de combinatie van geregistreerde activiteiten. Minder activiteiten = lagere productgroep = lagere vergoeding. Hoe groot dat effect in uw eigen situatie is, blijkt alleen uit een interne audit — sectorbrede cijfers hierover zijn niet beschikbaar.
Vraag 7 van 7
Welke zorg loopt het grootste risico niet als zorgactiviteit te worden vastgelegd?
Geplande zorg heeft een bronrecord dat de zorgactiviteit vanzelf aanmaakt: een agenda-afspraak, een OK-sjabloon, een aanvraag in het lab- of radiologiesysteem. Ongeplande zorg heeft dat niet. Een telefonisch consult tussendoor, een intercollegiaal consult of overleg dat niet als afspraak stond, valt weg zodra het niet als contact wordt vastgelegd. Dáár zit uw aandacht — niet bij de zorg die al automatisch meeloopt.
Een subtraject is gesloten, maar er is geen typerende diagnose vastgelegd. Wat gebeurt er?
Zonder typerende diagnose kan de grouper geen zorgproduct afleiden en blijft het traject in de uitval hangen. Dit is geen omzetderving — de declaratie volgt alsnog zodra de typering er is — maar het legt wel beslag op de onderhandenwerkpositie. En het is werk dat alleen ú kunt afmaken: de zorgadministratie kan de uitval signaleren, maar niet bepalen welke diagnose de zorgvraag het beste typeert.
Vraag 2 van 3
Wat is "horizontaal toezicht" (HT) in het kader van DBC-declaraties?
Horizontaal toezicht is een samenwerkingsvorm tussen ziekenhuis en verzekeraar. Het ziekenhuis toont aan via een intern controlesysteem dat registratie en declaratie correct verlopen. In ruil daarvoor wordt de externe controledruk verminderd. Het vereist aantoonbare governance op DBC-kwaliteit.
Vraag 3 van 3
Wat gebeurt er als een verzekeraar bij materiële controle vaststelt dat een DBC onjuist is gedeclareerd?
Bij een onjuiste declaratie kan de verzekeraar terugvordering instellen. Bij systematische fouten of aanwijzingen voor fraude kunnen ook boetes of strafrechtelijke stappen volgen. Dit benadrukt het belang van proactieve interne kwaliteitsborging.
Welke wet legt de regels vast voor de marktordening in de zorg, inclusief DBC-declaraties?
De Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) is de wettelijke basis voor het DBC-systeem. De Wmg geeft de NZa de bevoegdheid om beleidsregels, tarieven en prestatiebeschrijvingen voor medisch-specialistische zorg vast te stellen.
Vraag 2 van 7
Hoe lang moeten medische dossiers minimaal worden bewaard?
Per 1 januari 2020 is de WGBO-bewaartermijn (art. 7:454 BW) verlengd van 15 naar 20 jaar. Even belangrijk is de tweede wijziging: de termijn begint te lopen vanaf de laatste wijziging in het dossier, niet meer vanaf het einde van de behandeling. Eén datum geldt dus voor het hele dossier, waardoor oude gegevens in de praktijk veel langer bewaard blijven dan vroeger.
Vraag 3 van 7
Welke uitspraak over interne DBC-audits is correct?
De EPD-validatie toetst of een registratie technisch geldig is: bestaat de code nog, is de combinatie toegestaan. Of de vastlegging ook medisch-inhoudelijk klopt — past deze typering bij wat er werkelijk is gedaan — valt daarbuiten. Dat is precies het gat dat een audit afdekt. Uitvoeren is werk van de auditfunctie; voor u is de terugkoppeling relevant, omdat die iets zegt over uw registratiepatroon.
Vraag 4 van 7
Wat is de primaire verantwoordelijkheid van de specialist (als hoofdbehandelaar) ten aanzien van DBC-registratie?
De specialist als hoofdbehandelaar draagt de eindverantwoordelijkheid voor de juistheid van de DBC-registratie van het eigen traject. Taken kunnen worden gedelegeerd aan secretariaat of adviseur zorgcontrol, maar de inhoudelijke verantwoordelijkheid blijft bij de specialist.
Vraag 5 van 7
Op welke nettomarge draaide het gemiddelde Nederlandse algemene ziekenhuis volgens de BDO Benchmark 2025?
Algemene ziekenhuizen draaiden gemiddeld op 1,3% nettomarge, UMC's op 2,3% (BDO Benchmark 2025). Bij zulke dunne marges hoeft een registratieprobleem niet groot te zijn om het jaarresultaat merkbaar te raken. Let wel: er bestaat géén betrouwbaar sectorbreed cijfer voor hoeveel omzet ziekenhuizen door registratiefouten mislopen — wie dat wil weten, is aangewezen op een interne audit.
Vraag 6 van 7
Wat is het doel van de AVG in relatie tot DBC-registratie?
De AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) vereist dat persoonsgegevens — inclusief medische DBC-data — minimaal worden verwerkt, adequaat worden beveiligd en alleen worden gedeeld met geautoriseerde partijen. Patiënten hebben recht op inzage en correctie van hun gegevens.
Vraag 7 van 7
Wanneer is het raadzaam de NZa-website te raadplegen voor DBC-gerelateerde informatie?
De NZa-website (nza.nl) is de primaire bron voor actuele beleidsregels, tariefbeschikkingen en prestatiebeschrijvingen. Raadpleeg deze minimaal jaarlijks bij de publicatie van nieuwe regels per 1 januari, en altijd bij twijfel over specifieke registratie- of declaratievragen.